Kunstwerken

Locatie Op ‘e Wâl bij Jachthaven Alddjip

Jaar 1990

Kunstenaars Inwoners van Oudega
Materiaal Beton op sokkel
Onthuld Dinsdag 19 juni 1990 door Hans Wiegel, commissaris van de Koningin in Fryslân in het kader van 900 jaar Oudega

Bakbrogge is de bijnaam van de Oudegasters. De naam is ontleend aan het volgende verhaal:
Er was eens een boer in Oudega, die een stuk land in bezit had aan de weg van Oudega naar Eernewoude, in de buurt van het betonbrugje. Het was een onvruchtbaar stuk land, waar lissen en lisdodden op groeiden, land dat niets opleverde. Toen deed de bakker uit Oudega, die wat geld over had, hem een bod op het stuk land waar de boer wel oren naar had. Het aanbod bestond uit: elke week een stuk roggebrood en een rol beschuit, zodat hij elke dag een bakbrogge kon eten. Een bakbrogge is een stuk roggebrood met kaas met een beschuit er boven op. De boer nam het aanbod aan en sinds die tijd worden de Oudegasters Bakbroggen genoemd.

Locatie Buorren 8
Jaar 1968
Ontwerp Wim Gerritsma
Kunstenaar Doeke Faber
Materiaal Smeedijzer

Oorspronkelijk stond er aan de Buorren 8 een woning met grutterij uit de 19^e eeuw. Vanaf 1902 was hier bakkerij Kijlstra gevestigd. De woning/bakkerij werd afgebroken in 1967, er kwam een bungalow voor in de plaats. Aan de muur is een smeedijzeren kunstwerk aangebracht voorstellende de bakker voor de oven, een herinnering aan de bakkerij die er gevestigd was.

Locatie Buorren in plantsoen naast de Smidterij
Jaar 1989
Kunstenaar Els Martin
Materiaal Sculptuur van brons
Onthuld door wethouder drs. Gerhard Lammers

Het aanzien van het project is geboren uit ideeën over water. De U-vorm ligt in het gras en verwijst naar de waterrijke omgeving, naar de meanderende beweging van riviertjes in de omgeving. De totale kosten van ontwerp, uitvoering kunstwerk en aanpassing van het terrein bedroegen fl. 28.000,–. Het bedrag kwam bijeen met bijdragen van Het Fonds Stads- en Dorpsvernieuwing Smallingerland fl. 10.500,–; provincie Fryslân fl. 10.000,– en het Fonds Kunstopdrachten fl. 7.500,–.
Het kunstwerk wordt door de inwoners van Oudega het hoefijzer genoemd.

Locatie Voortuin Sânbuorren 1
Jaar
Kunstenaar
Materiaal sculptuur gezaagd uit een ? boom

Locatie Albert Faber park langs Sânbuorren
Jaar 2017
Kunstenaar Rolf Döderlein de Win
Materiaal sculpturen gezaagd uit 3 populieren
Onthuld Woensdag 30 augustus 2017 door Marijn Kleinhuis en Rolf Döderlein de Win

Rolf Döderlein de Win maakte in 2017 in 6 dagen tijd met een kettingzaag beelden van de stammen van drie, meer dan 100 jaar oude, populieren. De bomen waren gekapt door de gemeente Smallingerland i.v.m. houtrot en vormden met de vallende takken een gevaar voor de verkeersveiligheid. Het gouden idee werd geleverd door de elfjarige Marijn Kleinhuis, die opperde om er drie teruggekeerde dieren in te verwerken. Zowel de ooievaar als de otter en de uil waren nagenoeg verdwenen uit de omgeving van Oudega, maar ze hebben weer een toekomst gekregen dankzij de inzet van dorpsbewoners en natuurorganisaties.

Locatie Voortuin bij Great Haersmawei 15a
Jaar 2024
Kunstenaar Buurtvereniging Great Haersmawei
Materiaal

De boot was een onderdeel van de praalwagen voor het Dorpsfeest van 2024.

Locatie Buorren 28a
Jaar 2023
Kunstenaar Albert Kamminga
Materiaal Cortenstaal

Albert Kamminga [º24 juni 1960 – ^†9 oktober 2023], heeft verschillende kunstwerken gemaakt, o.a. de loopfiets die gebruikt is in de openlucht voorstelling van De Riedselman 2019; een gedenksteen bij de PGO kerk it Ljochtbeaken i.v.m. realiseren de Bining in 2006 en hij was betrokken bij het realiseren van het kunstwerk Slach by Aldegea.

Vlak voor zijn overlijden realiseerde hij het kunstwerk Geloof, Hoop & Liefde, het is aangebracht boven de voordeur van zijn woning aan de Buorren 28a.

Locatie hoek Skeane Heawei / de Geasten
Jaar 2011
Kunstenaar Anne Woudwijk
Materiaal
Onthuld Zaterdag 18 juni 2011 door oud-gedeputeerde Bertus Mulder en toenmalig wethouder Ties Zweers, met muziek van de Friese zanger Doede Veerman

Stichting Livius Op Nij Bigoun die de Iepenloftspullen Aldegea organiseerde, vierde in 2012 haar 65-jarig bestaan. Het kunstwerk is te vinden op het bijna oorspronkelijke grondgebied van de Haersma’s is en vlakbij de locatie waar het iepenloftspul één keer in de 10 jaar werd georganiseerd. De stichting is in 2019 opgeheven. Het kunstwerk werd op 14 november 2019 overgedragen aan deFeriening foar Doarpsbelang Aldegea.

Locatie Gariperwei / Opperbuorren-West
Jaar 2023
Kunstenaar Sijtze Bruinsma
Materiaal Beton en Staal
Onthuld Vrijdag 17 november 2023 door Jan Rijpstra (burgemeester Smallingerland) en Sjoerd Woudsma (zoon van de voormalige luchtwactpostcommandant Jelle Woudsma)

In de zomer van 1954 was de 7.32 meter hoge toren, opgebouwd uit raatvormige betonelementen waar tegels in konden worden gezet, in Oudega gereed. De toren (met de naam Eva 3 en later Nico 3) stond achter de woning aan de Gariperwei 55. Als er een vijandelijk vliegtuig was gesignaleerd gaf men het door aan de centrale, gehuisvest in de bunker aan het begin van de Prinsentuin in Leeuwarden. In 1968 is de toren buiten werking gesteld en in 1969 afgebroken. Diverse onderdelen zijn door bewoners in Oudega voor verschillende doeleinden gebruikt zoals bijv. tuin afscheiding, fundering of bloembak.

Ter herinnering aan de geschiedenis van deze toren ten tijde van de Koude Oorlog realiseerde Stichting Hattum de Vries dit kunstwerk, met financiële ondersteuning van de gemeente Smallingerland en het Iepen Mienskip Fûns. Het kunstwerk is gemaakt van oorspronkelijke materialen van de luchtwachttoren, gevonden in de tuin aan de Gealânswei 2. Het staal symboliseert de ijzige sfeer tussen Oost en West.

Smelne’s Erfskip, periodiek voor de cultuurhistorie van Smallingerland, beschreef de geschiedenis van de Luchtwachtpost in Oudega in nummer 64 van juni 2024. Klik op hier om het artikel te downloaden.

Locatie hoek it West / Alle-om-Slachte / Manjepetswei
Jaar 2020
Kunstenaar Auke de Vries
Materiaal Cortenstaal

Jarenlang had Oudega een ooievaarsnest in de tuin van de pastoriewoning aan de Buorren 7. De ooievaar was een trouwe en graag geziene gast, die ieder jaar met z’n geklepper voor reuring in het dorp zorgde. Daarom liet de Feriening foar Doarpsbelang Aldegeade ooievaar vereeuwigen in een van de drie boomsculpturen in het Albert Faber park en is hier een mogelijkheid gecreëerd voor de terugkomst van de ooievaar.

Locatie Buorren 37
Jaar
Kunstenaar
Materiaal

Aan de muur van Buorren 37 is een klein kunstwerk aanwezig voorstellende een paardenhoofd, een herinnering aan de smederij van de familie Kiers die er gevestigd was van 1919 tot 1977.

Locatie Op ‘e Wâl aan de haven bij de voormalige Kunstmestloods
Jaar 2022
Kunstenaar
Materiaal Cortenstaal op betonfundering
Onthuld Zaterdag 27 augustus 2022 door drs. A.A.M. (Arno) Brok, commissaris van de Koning in Fryslân

Jaarlijks organiseert de Commissie Ronde en Platbodemjachten Dragten-Wijde Ee vanuit jachthaven Alddjip in Oudega het weekendevenement voor traditionele rond een platbodemjachten met muzikale omlijsting en activiteiten op de kade. In 2022 was het 50 jaar geleden dat een aantal platbodemzeilers vond dat er wedstrijden moesten komen op de Wijde Ee nabij Drachten.

Locatie Noordzijde van het eiland Kikkerspôle in jachthaven Alddjip
Jaar 2025
Kunstenaar Auke de Vries
Materiaal Cortenstaal op betonfunderingOnthuld Maandag 3 maart 2025 door Martien Tolboom, voorzitter Feriening foar Doarpsbelang Aldegea in samenwerking met wethouder Robin Hartogh Heys van de Lier, gedeputeerde Matthijs de Vries en bestuurslid Gerben de Boer van Wetterskip Fryslân.

Locatie Aldegeasterdyk bij Rijksmonument Blauwe Stien
Jaar 2019
Kunstenaar Inwoners van Oudega o.a. Albert Kamminga
Materiaal Wilgentenen
Onthuld Zaterdag 13 juli 2019 tijdens feestelijke opening Woodland Art-route van de gemeente Smallingerland door wethouder Marjan Sijperda.

De bijenkorf van Oudega vertelt het verhaal van de plunderende troepen van de Bisschop van Münster en is gemaakt in het kader van het project Woodland Art dat een onderdeel was van de Legacy van Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa 2018. Het kunstwerk is in 2023 door vrijwilligers gerenoveerd, financieel ondersteunt met het buurtbudget van de gemeente Smallingerland.

Locatie hoek Buorren / Achterwei
Jaar 2010
Kunstenaar Anne Woudwijk
Materiaal Graniet – steen
Onthuld Zaterdag 24 april 2010, tijdens de Dei fan Kultuer (georganiseerd door de Kulturele Kommisje Aldegea) door Hendrik Riemersma (voorzitter Feriening foar Doarpsbelang Aldegea) in aanwezigheid van Nieske Ketelaar (wethouder Smallingerland) en Anne Woudwijk (kunstenaar), muzikaal omlijst door de internationale Trommel-, Toeter- en Sjoklup Lutkewierum.

De grote oersteen symboliseer het primitieve leven en de jagende mens, zo’n 12.000 jaar geleden. Omringd door kleine keien markeert een grote zwerfkei hun gebied. Een liggend stuk wit graniet, dat tevens dienst doet als zitbank, roept herinneringen op aan de ijstijd, toen grote massa’s ijs en steen werden aangevoerd uit het Noorden. Op de liggende steen is en reliëf van een rendierkop afgebeeld, dit als symbool voor de prooi waarop men jaagde.

Locatie Kerkhof bij Sint-Agathatsjerke Buorren 1
Jaar 2020
Kunstenaar Roelie Woudwijk
Materiaal Graniet
Onthuld Zaterdag 3 oktober 2020 door Wout & Inge van Hall

Bij de Stichting Sint-Agathatsjerke in Oudega vonden ze dat het tijd werd om stil te staan bij de kinderen in het dorp die stil ter wereld zijn gebracht. Wout en Inge van Hall uit Oudega kwamen met het idee voor de gedenksteen.

Locatie Gealânswei langs het Alddjip, tegenover Gealânswei 2
Jaar 2015
Kunstenaars Sabine Liedtke (ontwerp) en Auke de Vries (realisatie cortenstaal), Bouwbedrijf Kleinhuis (betonconstructies)
Materiaal Beton & Cortenstaal
Onthuld Vrijdag 30 juli 2015 door Hendrik Riemersma (voorzitter Feriening foar Doarpsbelang Aldegea) in aanwezigheid van kinderen van Piebe de Jong.

Het kunstwerk vertelt het verhaal van de laatste tichtsetfisker Piebe de Jong. Het gezin woonde in een woonark, die in de zomer bij de visplek ligt, in de nieuwe Mûntsegroppe waar de tichtset is. In de winter ligt de woonark in het Alddjip, vlak bij het dorp, bij de plek waar het kunstwerk is gerealiseerd. In 1959 wordt de tichtset opgeheven omdat naast de vaarweg naar Drachten een nieuwe vaarweg wordt aangelegd.

Locatie Langs nieuwe meer Nije Aldegeaster Sânning en Wijde Ee – te bereiken via de Geasten
Jaar 2026
Kunstenaar Nynke-Rixt Jukema
Materiaal Cortenstaal met hout
Onthuld Moet nog onthuld worden

Uitkijktoren is op dit moment nog niet toegankelijk voor publiek!

Architect Nynke-Rixt Jukema kreeg voor het ontwerp van deze toren de opdracht mee om een uitkijktoren te ontwerpen die ook als vogelkijkhut kon dienen èn die vanaf het water zichtbaar was als baken. Daarnaast bestond de wens om de uitkijktoren te laten aansluiten op de fietsroutes richting de veerponten bij De Veenhoop en het Gaastereiland in Drachten. Vanuit die gedachte werd al snel gekozen voor het thema ‘skûtsjes’. Het dak van de toren staat symbool voor gestreken (gevouwen) zeilen. Daaronder is bamboe overnaads gemonteerd, zoals bij de boeg van een skûtsje. De achthoekige vorm verwijst naar de windrichtingen.

Het uitkijkpunt aan de zuidwestzijde van het nieuwe meer is inmiddels geplaatst. Via de waterkering is het bouwwerk bereikbaar. Vanaf hier heb je een goed uitzicht op de werkzaamheden aan het meer.
Wil je het uitkijkpunt bezoeken? Volg de routeaanwijzingen en blijf op de kering. Ga niet van de kering af. Dat is belangrijk voor de natuur én voor je eigen veiligheid. Aan de ene kant broeden vogels en aan de andere kant kun je op sommige plekken tot je middel in de modder wegzakken. In juni 2026 volgt een feestelijke opening van het uitkijkpunt.

As it waait sitst. As ’t net waait stiest.

Uitkijktoren bij nieuwe meer Nije Aldegeaster Sânning – WIjde Ee – Foto Peter Veenema, maart 2026

Locatie In voortuin bij ingang senioren wooncomplex Jonkerstee aan ds. Carsjenssingel
Jaar
Kunstenaar
Materiaal Hout
Onthuld Zaterdag 1 november 1997 door Erica Terpstra, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in Kabinet Kok 1

Een ûleboerd (Fries voor uilenbord) is een driehoekig, verticaal geplaatst houten bord dat de nok van een rieten dak van een boerderij afwerkt. Het beschermt de kwetsbare nokconstructie tegen inwateren en heeft traditioneel een rond gat (uilengat) dat uilen toegang geeft tot de schuur voor het bestrijden van muizen. Het bord is meestal rijk versierd en voorzien van een makelaar (een verticale, versierde balk in het midden) en twee uitgesneden zwanen met gekromde nekken. Het komt met name voor in Fryslân, maar ook in Groningen, Drenthe en de Achterhoek. Het gat werd gebruikt door kerkuilen om in en uit de schuur te vliegen. Tegenwoordig is het gat vaak gesloten met een rozet of kruis. Verschillende uilenborden en kleuren (vaak groen-wit) gaven vroeger aan of de boer eigenaar was van het land of pachter. De twee zwanen naast de makelaar gaven oorspronkelijk aan dat de boer zijn hypotheek had afgelost, wat het bord tevens tot een statussymbool maakte.

Locatie Kerkhof bij Sint-Agathatsjerke Buorren 1
Jaar 2020
Kunstenaar Anne Woudwijk
Materiaal Steen met hout & met gebruik van oorspronkelijke sarcofaag en grafstenen
Onthuld In verband met de Corona pandemie heeft er geen officiële onthulling plaatsgevonden

Van de Stichting Sint-Agathatsjerke kreeg Anne Woudwijk de opdracht een urnenmuur te ontwerpen die goed paste in de omgeving. Het kerkhof waar de muur te vinden is, is een bijzondere plek die een eeuwenlange geschiedenis kent. Dichtbij de urnenmuur staat een sarcofaag uit omstreeks het jaar 1000, dat illustreert hoe fortuinlijke Oudegasters eeuwen geleden werden begraven. 6 oude grafstenen waarop de namen inmiddels zijn weggesleten maar de levensbomen nog zichtbaar zijn staan hier omheen. Het lijkt net alsof de oude grafstenen de sarcofaag optillen en iemand te grave dragen.

Locatie Gevel Rechthuis Buorren 11
Jaar 1738
Kunstenaar Kornelis Kooystra (pleegkind van Foocke en Ebeltsje)
Materiaal

Op 17 mei 1738 woedde er een grote brand in Oudega, op die dag werden zeven panden volledig in de as gelegd. Het betrof vijf op één rij staande huizen met op korte afstand daarvan nog twee huizen met schuurgedeelte. De brand woedde in het centrum van Oudega en heeft onder andere het oude rechthuis in de as gelegd. Na de brand hebben de toenmalige eigenaren, Foocke Wytzes en Ebeltje Meinderts, hebben bij de herbouw in de gevelsteen met het reliëf van Vrouwe Justitia hun initialen laten beitelen. Dit kunstwerkje mag gerekend worden tot de eerste rococo-scheppingen in Nederland.

Locatie Aan de gevel van it West 57
Jaar
Kunstenaar
Materiaal

Rond 1900 was er aan het einde van it West, ter hoogte van nummer 59, een wringe, daarachter liep het vee in de gemeenschappelijke weiden, de zogenaamde meenscharren. Dit waren de gemeenschappelijke weilanden van de boeren die daar rechten hadden. Geen van deze boeren had het land in persoonlijk eigendom. Naast de wringe was een flaphek, dat was voor het voetvolk, met paard en wagen moest de wringe open. Voorheen was de wringe karakteristiek voor de Wâlden. Door de loop der jaren verdween de wringe uit het landschap. In peal mei in prikke is in wâldmanshikke was in die tijd een bekende uitspraak buiten de Wâlden.

Locatie Op ‘e Wâl, voor appartementencomplex De Nije Hoop
Jaar 2025
Kunstenaar
Materiaal
Onthuld

In het kader van het project Oudega aan het Water is zuivelfabriek De Hoop aan de Fabrykswei 13 afgebroken en is er, meer naar het zuiden, aan de Op ‘e Wâl, het appartementencomplex De Nije Hoop gebouwd. Voor dit gebouw is een doarpsplein gerealiseerd. Hier zijn, in april 2025, 2 zwart granieten banken gecreëerd met in het midden de restanten van de schoorsteen van de zuivelfabriek. De banken zijn voorzien van foto’s uit het begin van de 20^e eeuw.

Locatie In de voortuin van Buorren 2, tegenover Sint-Agathatsjerke
Jaar 2018
Kunstenaar Sabine Liedtke (ontwerp) Auke de Vries (realisatie)
Materiaal Cortenstaal met Hout

Met behulp van het buurtbudget van de gemeente Smallingerland is deze zitbank in 2018 gerealiseerd om te kunnen genieten van deze plek. Ten westen van de bank bevindt zich een paneel met gedicht, onderdeel van het Dichterspaad. De zitbank is opgedragen aan Hindrik Riemersma, als dank voor 12 jaar voorzitter van de Feriening foar Doarpsbelang Aldegea en gemaakt van met uitsneden van de skyline van Oudega, namelijk van links naar rechts:

• Motorschip Michaël (vaste ligplaats in de jachthaven Alddjip);
• Knotwilgen langs ijsbaan (Eastersânning);
• Folksgebou (Fabrykswei 4&6);
• PGO Kerk it Ljochtbeaken (Buorren 31);
• Voormalige pastorie Sint-Agathatsjerke (Buorren 7);
• Bakkerij Lenis (voorheen de Vries) (Buorren 21)
• Knotwilgen en hek oorspronkelijke Fokke Wietske paad;
• Sint-Agathatsjerke (Buorren 1);
• Paard en wagen (herinnering aan het agrarisch verleden).

Met een bijdrage vanuit het buurtbudget van de gemeente Smallingerland zijn in 2015 vijf zitbankjes gerealiseerd. Het schilderwerk is in 2017 gedaan door cliënten van de dagbesteding Tierelantuintje. De bankjes zijn een rustpunt in het Dichterspaad en werden onthuld tijdens de eerste Alle-om-Slachte Kuier op 24 juni 2017.

Zitbank Brêgeham

Locatie: tegenover Headammen 2

Zitbank it best fan ’t West

Locatie: hoek it West / de Tsjollen

Zitbank Manjepetswei

Locatie: Manjepetswei

Zitbank Goudtsjepaad

Locatie: Halverwege het wandelpad Goudtsjepaad tussen Eastersânning en Skieppekampen

Zitbank Wietske Hattumspaad

Locatie: Utein, bij toegang naar WIetske Hattumspaad – it West

Zitbank Jan Binnes paad

Locatie: Halverwege het wandelpad Jan Binnes paad tussen Aldegeasterdyk en Opperbuorren-East

Met een bijdrage vanuit het buurtbudget van de gemeente Smallingerland is onderstaand zitbankje in 2022 gerealiseerd. Het schilderwerk is weer gedaan door cliënten van de dagbesteding Tierelantuintje.