Meer achtergrond informatie over deze Gemeentelijke monumtenten is te vinden in Wenjen yn Aldegea: De skiednis fan it doarp, de ynwenners en har ferdivedaasje.
Klik op hier om het betreffende document in te zien of te downloaden. Tevens zijn hier meerdere documenten te vinden over verschillende onderwerpen m.b.t. Oudega.
Bouwjaar: 1884
Baron Johan Galenus Willem Hendrik van Sytzema, onder andere burgemeester van Elburg, gaf in 1884 opdracht voor de ‘herbouw van de boerenhuizinge nadat deze was vernield door een onvoorziene ramp’ (brand na blikseminslag).
Op de kaart van de grietenij Smallingerland van Schotanus uit 1718 staat op deze plek al een ‘oud stins’aangegeven. De boerderij van het kop-romp type is in de loop der tijden diverse keren verbouwd, maar de symmetrische voorgevel is in vrijwel oorspronkelijke staat bewaard gebleven. De brede voorzijde van de schuur, links van het woonhuis, bevat de hoofdentree. Links in de gevel staan twee vrij hoge keldervensters. Sinds 1992 is de plaats in gebruik als woonboerderij van Gjalt Wijmenga.
Foto Google Street View, juli 2022 & Informatie Website Smelne’s Erfskip
Bouwjaar: 1908
In opdracht van veehouder Meindert Eeuwes Riemersma is deze stelpboerderij gebouwd, passend in de bouwstijl van die tijd en deze streek.
De symmetrische voorgevel wordt verlevendigd door banden en accenten van gele steen en de dubbele deur in een portiek heeft smeedijzeren deurijzers voor de ramen.
De boerderij heeft sinds 1987 geen agrarische functie meer. Saillant detail is dat de boerderij staat in het verlengde van de Great Haersmasingel, die net als de vroegere toegangslaan uitkwam recht voor de Great Haersmastate (1660-1843).
Foto Google Street View, juli 2022 & Informatie Website Smelne’s Erfskip
Bouwjaar: voor 1858
Deze stelpboerderij kreeg in 1938 zijn huidige uiterlijk, toen veehouder Uitze Tjeerdsma de bestaande kop-rompboerderij liet verbouwen. Timmerman F. de Haan uit Oudega maakte voor Tjeerdsma een symmetrische voorgevel met vensters die zijn voorzien van glas-in-lood in de bovenramen, zoals in die tijd populair was. De rechtergevel van het bedrijfsgedeelte is verstevigd met vier steunberen. Links achter de boerderij is in 1945 een bijschuur gebouwd met een rieten dak en uilenborden. Deze schuur is in 1954 vernieuwd. De oorspronkelijke boerderij stond er al voor 1858. In dat jaar werd eigenaar Mindert Oedzes Deelstra vermeld in het register van de florenen.
Foto Google Street View, juli 2022 & Informatie Website Smelne’s Erfskip
Bouwjaar:
Op deze plek stond tot 1927 een zeer oude kop-hals-romp boerderij, maar die brandde tot de grond toe af na blikseminslag.
Eigenaar Willem van Dellen liet door architect T. van der Kooi uit Drachten een nieuwe boerderij ontwerpen met een woongedeelte in de voor die tijd karakteristieke stijl, met brede daken, erkers, brede vensters en glas-in-lood ramen. Later werd een schuur toegevoegd die dwars op het bestaande bedrijfsgedeelte is gebouwd.
In 1980 kreeg eigenaar Loek Oosterhof vergunning om er een woonboerderij van te maken en zes jaar later kreeg hij toestemming voor het plaatsen van vijf trekkershutten op het erf. De kleine camping draagt nu de naam De Stjelp.
Foto Google Street View, juli 2022 & Informatie Website Smelne’s Erfskip
Bouwjaar: 1910
It Ljochtbeaken is gebouwd in 1910 in een voor die tijd karakteristieke Overgangsstijl met Art Nouveau invloeden, detaillering en materiaalgebruik. Wie het ontwerp maakte is niet bekend.
Bouwers waren C. Nijhuis uit Oudega en S. Tiekstra uit Nijega, die het aannamen voor 5.600 gulden. De eerste steen werd gelegd op 28 juni en eind van dat jaar kon het Godshuis al in gebruik worden genomen. De oude kerk aan de Achterwei werd daarna steen voor steen afgebroken en per praam naar Drachten vervoerd, waar de Christelijk Gereformeerde Gemeente er een kerkzaal van bouwde op de hoek van de Zuiderdwarsvaart en de Raai.
De kerk kreeg in 1919 een orgel, gebouwd door de firma A.J. Dekker uit Goes.
In 1980 was de kerk aan een grote opknapbeurt toe en werden onder architectuur van Gjalt de Jong uit Drachten zowel interieur als exterieur grondig aangepakt.
Van het oorspronkelijk interieur bleef weinig over en aan de voorkant is alleen de voorgevel in originele staat gehandhaafd.
Foto Wieger Paulus, 2014 & Informatie Website Smelne’s Erfskip
Bouwjaar: rond 1915
Molens hebben een belangrijke rol gespeeld in het waterrijke westelijke deel van de gemeente Smallingerland.
In de Jan Durksz Polder stonden in de negentiende eeuw vooral tjaskers, kleine molens met vier wieken. Nadeel was dat ze met de hand op de wind moesten worden gezet. Toen dan ook in 1910 de Amerikaanse windmotor op de markt kwam, werden langzamerhand alle tjaskers vervangen. Tegenwoordig staan in deze omgeving nog vijf windmotoren, waarvan er twee nog in bedrijf zijn.
Deze windmotor is rond 1915 geplaatst en bestaat in zijn geheel uit metalen onderdelen. Op tweederde bevindt zich het bordes, dat bereikbaar is via een ladder.
De windroos met achttien bladen staat verticaal en draait een as rond die in verbinding staat met een bemalingsinstallatie in de gesloten onderbouw.
De molen is niet meer in gebruik, vanwege de gewijzigde functie van het gebied.
Foto Meindert de Boer, oktober 2020 & Informatie Website Smelne’s Erfskip
Bouwjaar: 1946
Aannemer Louis Pool uit Wassenaar kocht in 1946 een perceel aan de Wolwarren om er een zomerhuis te kunnen bouwen. Het zomerhuis is oorspronkelijk als woonboot gebouwd op een grote betonnen bak. Dat leidde tot een discusie met de gemeente, in verband met de ligplaatsenvergunning.
Om een eind te maken aan het geharrewar heeft Pool er zelfs mee over de Wijde Ee gevaren. Nadat de ligplaatsenvergunning is verleend is het geheel de wal op getrokken en met zand gevuld, zodat het alsnog als zomerhuis aangeduid kon worden.
Het ontwerp is gebaseerd op de Amsterdamse school. Het langwerpige zomerhuis is gebouwd op de betonnen onderbouw, met gevels van gepotdekselde planken en een rieten schilddak met een gewelfde noklijn. Het westelijk deel met rond puntdak is rondom voorzien van vensters, met in de bovenramen glas-in-lood. Pool verkocht het na drie jaar aan Lammert Koopmans en Sybren Wiersma uit Leeuwarden, die het op hun beurt in 1953 verkochten aan de Drachtster fotograaf Wietze Jacobi. Sinds 1983 is de familie Snijder eigenaar.
Foto & Informatie Website Smelne’s Erfskip